Verbinden

We hebben het over de werkdag en de treinreis naar Leeuwarden. Nynke Boonstra neemt vaak een luisterboek mee als ze naar de randstad moet reizen. “Dat geeft me een vakantiegevoel,” zegt ze. Misschien typeert dat haar wel: midden in een volle agenda toch ruimte maken voor reflectie.

Een verbinder pur sang

Samenwerken en verbinden lopen als een rode draad door Nynkes werk. Ze heeft drie banen, zit in meerdere projecten en werkt altijd met anderen samen. “Ik ben niet iemand die dingen alleen doet. Ik verbind mensen, projecten en ideeën, en probeer samen steeds een stap verder te komen.” Die manier van werken past bij haar: dwarsverbanden leggen, perspectieven samenbrengen en mensen zien in hun potentieel.

Een centraal thema in haar werk is de vraag: hoe maak je van kwetsbaarheid kracht? Dat geldt voor mensen met psychische kwetsbaarheid, maar ook voor professionals in de zorg. Verpleegkundigen hadden lange tijd weinig invloed op beleid. Dat was voor Nynke een belangrijke reden om hoogleraar te worden: “Ik wil verpleegkundigen een stem geven.”

Ook mensen die een psychose hebben meegemaakt hebben volgens haar enorm veel te vertellen. “Zoveel inzichten. Daar moeten we veel beter naar luisteren.”

Een onverwachte keuze voor de psychiatrie

Dat Nynke in de psychiatrie zou belanden, wist ze vroeger niet. Op haar zeventiende begon ze met de opleiding verpleegkunde. Tijdens haar stage psychiatrie in Franeker werd ze geconfronteerd met leeftijdsgenoten die opgenomen waren. “Na mijn dienst ging ik naar de kroeg, en zij zaten op de afdeling. Dat had ik ook kunnen zijn. Dat raakte me diep.”

Ze merkte dat ze als verpleegkundige goede gesprekken kon voeren, maar dat er weinig ruimte was voor echte nieuwsgierigheid naar psychotische ervaringen. Dat motiveerde haar om verder te studeren in de verplegingswetenschappen.

Van praktijk naar onderwijs en onderzoek

Via de kliniek in Heerenveen, waar opname en ambulante zorg nauw samenwerkten, ging Nynke werken in het onderwijs. Op haar 25e werd ze gevraagd om les te geven. Ze combineerde onderwijs, onderzoek en werken op de afdeling. “We kookten met mensen, schilderden muren. Door samen gewone dingen te doen, zag je wat mensen wél konden. Dat gaf vertrouwen en leverde prachtige gesprekken op.”

Onderzoek werd een steeds belangrijker onderdeel van haar werk. Eerst als onderzoeksassistent bij een studie naar het afbouwen van antipsychotica, later met haar eigen promotieonderzoek naar vroege signalering van psychose. Een belangrijke bevinding: psychotische ervaringen worden vaak niet herkend en dus niet besproken. Mensen krijgen dan medicatie voor angst of stemming, terwijl de kern niet wordt geraakt.

In Friesland bleek bovendien dat mensen gemiddeld langer rondlopen met psychotische klachten dan in de Randstad. “Dat heeft ook te maken met context. Op het platteland kun je soms langer je eigen weg gaan zonder hulp te zoeken.”

Van onderzoek naar praktijk

Die inzichten leidden tot actie. Nynke hielp mee aan de oprichting van een VIP-team in Friesland. Ze werd lector, opleider van verpleegkundig specialisten en uiteindelijk hoogleraar in Utrecht. Daar wil ze verpleegkundigen ook ruimte geven om te promoveren.

Vijf jaar geleden startte ze daarnaast een eigen bedrijf, nadat specialistische teams bij ggz Friesland dreigden te verdwijnen. “Expertise kun je niet zomaar verplaatsen. Werken met psychosegevoeligheid vraagt iets anders dan werken met trauma of persoonlijkheidsproblematiek.” Met het hele team maakte ze de overstap naar KieN. “Het voelt als thuiskomen: een sterk multidisciplinair team, met veel aandacht voor wat mensen nodig hebben in hun dagelijks leven.”

De kenniswerkplaats Onbegrepen Gedrag

Negen jaar geleden startte Nynke haar lectoraat, met onbegrepen gedrag als belangrijk speerpunt. In samenwerking met onder andere politie en gemeenten werd onderzocht wie er eigenlijk achter meldingen van ‘verward gedrag’ schuilgaan. Dat groeide uit tot de Kenniswerkplaats Onbegrepen Gedrag, waarin onderzoek, praktijk en onderwijs samenkomen.

“Onbegrepen gedrag gaat niet alleen over mensen op straat. Het gaat ook over momenten waarop we onszelf niet begrijpen.” Het draait volgens haar om samen onderzoeken wat er gebeurt in een bepaalde context, en mensen helpen daar zelf zicht op te krijgen.

Naasten: de vergeten groep

Een onderwerp dat haar bijzonder raakt, is de positie van naasten. “Zij blijven altijd. Terwijl wij als hulpverleners misschien één uur per week betrokken zijn.” Tijdens gesprekken met naasten hoort ze indrukwekkende verhalen over machteloosheid, loyaliteit en uitputting.

“Zorgprofessionals hebben goede intenties, maar toch schieten we hier vaak tekort. We nemen naasten te weinig mee en sluiten onvoldoende aan bij hun behoeften.”

De naastendag van de kenniswerkplaats maakte diepe indruk. “Psychisch lijden raakt nooit één persoon. Het raakt het hele systeem. En toch krijgen naasten zo weinig ondersteuning.”

Psychisch lijden is contextueel

Tijdens een verblijf in Indonesië zag Nynke hoe verschillend culturen omgaan met psychisch lijden. Van medische benaderingen tot spirituele verklaringen. “Betekenisgeving is cruciaal. Hoe iemand zelf naar zijn ervaringen kijkt, bepaalt mede hoe herstel verloopt.”

Wie psychisch lijden alleen als ziekte labelt, zet het verhaal stil. Veel mensen geven juist aan dat hun ervaringen hen nieuwe inzichten en andere keuzes hebben gebracht. “Dat perspectief moeten we veel serieuzer nemen.”

Tot slot

Ondanks haar volle agenda voelt haar leven niet overvol. “Alles grijpt in elkaar.” Thuis zorgt de verdeling met haar man voor rust. Tijd met haar puberkinderen is kostbaar. Wandelen met een luisterboek, yoga (te weinig), reizen en lekker eten geven haar energie. Daarnaast houdt ze van lekker kletsen met vriendinnen.

Wat haar drijft? “Werken met mensen die eerlijk zijn, die samen iets moois willen neerzetten. Daar word ik echt gelukkig van.”

‍